tag:blogger.com,1999:blog-61358312741630323702012-02-16T14:09:38.846+02:00در پاسداشت حقوق بشر و کرامت انسانانجمن فرهنگي صدرhttp://www.blogger.com/profile/09705868333544403417noreply@blogger.comBlogger91100tag:blogger.com,1999:blog-6135831274163032370.post-27240103884124560072009-03-03T10:52:00.003+02:002009-03-03T11:02:40.308+02:00<div><br /><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">پیش گفتار کتاب "تاملاتی درقرائت انسانی ازدین" محمد مجتهد شبستری: <a href="http://3.bp.blogspot.com/_fAIKCQNmyfE/SazwfHjYJaI/AAAAAAAAAAo/CHiN67hH8x8/s1600-h/mojtahed2.jpg"></a><br /><img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5308884058244426770" style="DISPLAY: block; MARGIN: 0px auto 10px; WIDTH: 320px; CURSOR: hand; HEIGHT: 241px; TEXT-ALIGN: center" alt="" src="http://3.bp.blogspot.com/_fAIKCQNmyfE/Sazx7F1krBI/AAAAAAAAAA4/rUliAAjnXpg/s320/mojtahed2.jpg" border="0" /><br />بارها گفته‌ام دین را از دو منظر می‌توان مطالعه کرد: از «منظر خدا به انسان» و از «منظر انسان به خدا». یک وقت مسأله چنین طرح می‌شود که خدا از انسان‌ها دین می‌خواهد و برای آنان تعریف می‌کند که منظورش از دین چیست. امّا وقت دیگر مسأله چنین طرح می‌شود که انسان، دین‌ورزی (سلوک معنوی) می‌کند و سرگذشت ویژه‌ای را برای خود رقم می‌زند، به خداوند روی می‌آورد، و در نهایت، محتواها و ابعاد این سلوک معنوی را به عنوان دین برای خود تعریف می‌کند. این گونه‌ی دوم از طرح مسأله، همان قرائت انسانی از دین، یعنی نگاه به دین از منظر انسان به خدا است. چون انسان هستم، هر وقت دین را انسانی قرائت می‌کنم، آن را بهتر می‌فهمم.<br /><br />چند سال پیش، وقتی در معبدهای بودایی ژاپن سرودهایی بودایی به گوشم خورد، این تجربه به من دست داد که گویی خدایان برای انسان‌ها سرود می‌خوانند و ‌آن‌ها را خداوندگونه نوازش می‌دهند. امّا وقتی قوّالی‌های عارفانه‌ی مسلمانان هند در مقبره‌های اقطاب عارفان، به زبان فارسی، به گوشم خورد، این تجربه به من دست داد که انسان‌های سرگشته در بیابان‌های حیرت و کشتی‌شکستگان طوفان‌زده‌ی دریاهای بی‌ساحل، در جست‌وجوی خداوندند. آن سرودهای بودایی تجربه‌ی نگاه از منظر خدایان به انسان، و این قوالی‌های عارفانه، تجربه‌ی حرکت از انسان به سوی خدا را برای من مفهوم می‌سازند.<br /><br />باری؛ مقاله‌ی «هرمنوتیک فلسفی و متون دینی» نقش تلاش‌های عقلانی انسانی را در تفسیر متون دینی نشان می‌دهد. مقاله‌ی «سه گونه قرائت از سنت دینی در عصر حاضر»، تصویری است از چند نوع کوشش انسان‌های دین‌باور این عصر برای بهره‌وری ‌آن‌ها از سنت دینی‌شان. مقاله‌ی «قرائت انسانی از دین چگونه قرائتی است؟»، توضیحاتی را شامل است که پس از انتشار کتاب نقدی بر قرائت رسمی از دین، درباره‌ی رویکرد آن کتاب داده‌ام. مقاله‌ی «دین‌شناسی تاریخی و ایمان»، نشان می‌دهد که مفهوم شدن «ایمان اسلامی» در عصر حاضر، بدون دین‌شناسی تاریخی که یک کوشش انسانی است، میسر نمی‌باشد. مقاله‌ی «پرواز در ابرهای ندانستن»، ایمان را در مدل «پرواز» انسان به سوی خدا در ابرهای ندانستن به تصویر می‌کشد.<br /><br />مقاله‌ی «آزادی و اخلاق»، نشان می‌دهد که مفروض گرفتن آزادی برای افراد جامعه، شرط اخلاقی شدن نورم‌های اجتماعی می‌باشد. مقاله‌ی «مردم‌سالاری و دین»، به تحلیل این موضوع می‌پردازد که مردم‌سالاری، دینی و غیردینی ندارد. مقاله‌ی «مردم‌سالاری و اسلام»، این موضوع را بیان می‌کند که ما به عنوان انسان سیاست‌ورز نیازمند ایمان هستیم، و نه به عنوان مؤمن نیازمند سیاست. مقاله‌ی «حقوق‌بشر، متون ادیان ابراهیمی و حاکمیت حقوقی خداوند» به بیان این مطلب می‌پردازد که «حاکمیت حقوقی خداوند» بر انسان‌ها مفهوم قابل قبول و قابل دفاع ندارد.<br /><br />مقاله‌ی «فتواهای دینی و فقدان اقناع عقلانی» نشان می‌دهد که چگونه با مغفول افتادن اقناع عقلانی انسان در بسیاری از امور دینی، دین از صحنه خارج می‌شود. مقاله‌ی «سیاست و تعبد» در پرتو تحلیل کوتاهی از این دو مفهوم، نشان می‌دهد که سیاست در عصر حاضر، تعبدبردار نیست. مقاله‌ی «چرا آزادی‌خواهان قابل احترام هستند؟»، ضمن توضیح نیاز مبرم انسان عصر حاضر به آزادی، نقش پیامبران را برای انسان‌های آزادی‌خواه توضیح می‌دهد.<br /><br />مقاله‌ی «جریان‌های سیاسی ـ دینی ایران پیش از انقلاب»، ضمن ارائه‌ی تحلیلی از حرکت‌های سیاسی ـ دینی آن زمان، به بیان این نکته‌ی اساسی می‌پردازد که «افتاء سیاسی» اندیشه‌ی سیاسی نیست و در آن زمان جریانی که تنها بر فتواهای دینی ـ سیاسی تکیه کرده بود، هیچ‌گونه اندیشه‌ی سیاسی عرضه نمی‌کرد. چون در همه‌ی این مقالات، که از طرفی به دین می‌پردازد و از طرف دیگر با امور انسانی عمده‌ای چون سیاست، حقوق‌بشر، و خردورزی سر و کار دارد، رویکرد انسانی به دین (از منظر انسان به خدا) غلبه دارد، نام کتاب را «تأملاتی در قرائت انسانی از دین» نهادم.<br /><br />در رویکرد انسانی به دین، گرچه تأملات انسان از منظر انسان به خدا و هر چه به خدا مربوط است آغاز می‌شود، ولی این رویکرد با این تجربه منافات ندارد که انسان دین‌ورز در مراحلی از تجربه‌های دینی‌اش، خود را چنان مخاطب خداوند بیابد که دیگر «خود» را به مثابه‌ی تأمل‌گر از صحنه غایب ببیند و یکپارچه به گوش‌کننده‌ی محض تبدیل شود. این وضعیت اگر حاصل شود، همه‌ی آثار چنین انسانی بسیار پرثمر و زندگی‌بخش خواهد شد. ولی با همه‌ی این احوال، حتّی برای چنین انسانی در مقام گفت‌وگو با دیگران و کوشش بین‌الاذهانی، رویکرد انسانی به دین، مناسب‌ترین راه بحث و تفاهم خواهد بود. ما چون همه انسان هستیم، درباره‌ی همه‌ی موضوعات (بدون استثناء)، با یکدیگر فقط با رویکرد انسانی می‌توانیم حرف بزنیم.</div></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6135831274163032370-2724010388412456007?l=sadrpresent.blogspot.com' alt='' /></div>انجمن فرهنگي صدرhttp://www.blogger.com/profile/09705868333544403417noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-6135831274163032370.post-7402863936898607192009-01-12T17:49:00.000+02:002009-01-12T17:53:38.842+02:00<div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify"> <span style="color:#333333;"> 8 سال پیش بود كه جمعیتی متشكل از مسلمانان و مسیحیان به دعوت مدرسه عالی الهیّات سنت گابریل در اتریش دورهم گرد آمدند تا عمده‌ترین اصول برای نزدیك‌تر شدن انسان‌ها به یكدیگر در جهان كنونی به منظور تحقق صلح پایدار را بررسی كنند.</span></div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify"><span style="color:#333333;"> محمد مجتهدشبستری از ایران از اعضای ثابت این جلسات بود و این پیشنهاد نخست از سوی خود او مطرح شده بود. این جلسات در طول 8 سال گذشته 7 بار و هر بار به مدت 3 یا 4 روز در شهر وین برگزار گردید. در نوامبر 2008 نشستی در این شهر برگزار شد تا در جریان آن بیانیه این جمعیت به‌عنوان جمع‌بندی نشست‌ها به صورت رسمی منتشر شود. </span></div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify"><span style="color:#333333;">بیانیه به دو زبان انگلیسی و آلمانی منتشر شد و به امضای 10 نفر از اعضای ثابت آن جلسات رسید و هر یك از این 10 نفر متعهد شدند كه مفاد این بیانیه یا 10 اصل صلح را در كشور خود معرفی و ترویج كنند. محمد مجتهدشبستری این 10 اصل برای صلح را به عنوان موضوع سخنرانی خود در نشست ماهانه روشنفكران، روزنامه‌نگاران و دانشجویان كه هفته ابتدایی هر ماه در منزل عبدالله نوری برگزار می‌شود انتخاب كرده بود.</span></div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify"><span style="color:#333333;"> مجتهدشبستری در سخنان خود مقدماتی را ذكر كرد تا به این 10 اصل رسید. او همچنین توضیح داد كه چرا باید به فكر صلح در جهان بود و گفت: «محدود شدن تفكر ما به آنچه كه در جامعه می‌گذرد و یا آنچه كه در كشورهای همسایه ما می‌گذرد موجب غفلت ما از آنچه در دنیا می‌گذرد است، بدون اینكه توجه داشته باشیم كه اتفاقات دنیا در سرنوشت ما بسیار اثرگذار است.»<br />آنچه در ادامه می‌آید متن ویرایش‌شده سخنان اوست.</span><br />***<br />10 اصل برای صلح ممكن است مقداری نامانوس به نظر برسد. منظور ما از صلح، صلح در جهان است، نه صلح در داخل یك كشور و یا صلح گروه‌هایی با یكدیگر. امروز در دنیا مساله مهمی به نام صلح جهانی مطرح است. مدت‌ها است كه تفكر ما محدود به كشور خودمان شده است و به‌خصوص در بین اهل فكر كم دیده می‌شود كه به مسائلی كه در سطح جهان است بپردازند؛ تصور غالب این است كه مسائل جهان به ما ربطی ندارد و ما ‌باید به مصالح و منافع جامعه خودمان بیندیشیم. محدود شدن تفكر ما موجب غفلت ما از مسائل مهم جهانی است، بدون اینكه توجه داشته باشیم این مسائل در سرنوشت ما بسیار اثرگذار است.<br />هر وقت در كشور ما مسائلی مانند حقوق بشر، حقوق مساوی زنان و مردان، مسائل اقلیت‌ها، آزادی دین و بیان و دموكراسی مطرح می‌شود، معمولا زاویه دیدمان محدود می‌شود؛ با این مسائل یا برخورد فلسفی می‌كنیم یا برخورد فقهی و یا اخلاقی و از این مساله غافل هستیم كه این مسائل ابعادی دارد كه اگر مهم‌تر از اینها نباشد، حداقل هم‌سطح‌شان است.<br />امروزه بر اثر جهانی شدن همه انسان‌ها یك خانواده واحد شده‌اند. یك سری مسائل هم در سطح جهان مطرح است كه مقدمات زندگی صلح‌آمیز انسان‌ها در دنیا با یكدیگر محسوب می‌شود. حقوق بشر، مسائل اقلیت‌ها و عدالت اجتماعی مسائلی هستند كه اگر به آنها توجه نشود ملت‌ها نمی‌توانند در صلح و مسالمت زندگی كنند. وقتی دنیا نمی‌تواند در صلح و مسالمت زندگی كند ما هم از نزاع‌هایی كه در دنیا هست و پا به پا خواهد شد بهره منفی خود را خواهیم برد و می‌بریم. گرفتاری در جامعه ایران بیشتر از پاره‌ای از كشورهای اسلامی دیگر است. پاره‌ای از كشورهای اسلامی به دلیل تبادلاتی كه در آنها است كمتر این نقص را دارند. وقتی نواندیشان دیگر كشورهای اسلامی درباره این مسائل مطلب می‌نویسند به بعد جهانی این موضوعات نیز توجه دارند. برای اینكه وارد بحث شوم اول یك مقدار درباره صلح صحبت می‌كنم.<br />تاریخ نشان می‌دهد كه جنگ‌ها مقدمه فتوحات و گسترش امپراتوری‌ها بوده است. هر قدر كه می‌توانستند امپراتوری را گسترش می‌دادند و جایی هم كه نمی‌توانستند، صلح می‌كردند. در برهه‌ای از زمان، به‌خصوص در مسیحیت مفهومی به نام «جنگ عادلانه» مطرح شد. بعدها این مفهوم در میان مسلمانان هم رایج شد، به‌‌گونه‌ای كه برای توجیه مساله جهاد همین واژه‌ها را به كار می‌بردند. اما جنگ عادلانه چه بود و چه تعریفی داشت؟ جنگ عادلانه وسیله‌ای برای رسیدن به یك سری مقاصد سیاسی و ابزار تحقق آنها بود.<br />در قرن نوزدهم ملت‌های اروپایی شكل پیدا می‌كنند و در میان آنها جنگ‌هایی صورت می‌گیرد كه در این جنگ‌ها باز هم مفهوم جنگ عادلانه و همین‌طور صلح مطرح می‌شود. معنای صلح در این فرازها این است كه یك جنگنده و حاكم با یك جنگنده دیگر صلح می‌كند. در این برهه كسی فكر نمی‌كند كه چه علل و عواملی باعث جنگ و صلح می‌شود؛ نه جنگ به عنوان یك ابتلا و شر مطرح است و نه صلح به عنوان یك ضرورت. اما در قرن بیستم و با پیدایش جنگ جهانی اول و دوم آشكار می‌شود كه جنگ شر است و زندگی انسانی را تهدید می‌كند، چون در این جنگ‌ها سلاح‌هایی پیدا شد كه قابل مقایسه با سلاح‌های قرون گذشته نبود. با این وصف تقسیم جنگ عادلانه و غیرعادلانه معنای خود را از دست داد. صلح هم به این معنا كه دو حاكم و فرمانده با هم صلح می‌كنند، معنای خود را از دست داد و سرنوشت همه انسان‌ها با صلح گره خورد.<br />نكته دیگر این است كه پیدایش سلاح‌های اتمی به‌طور كلی قضاوت‌ها درباره جنگ و صلح را عوض كرد. سپس این موضوع مطرح شد كه وضعیت بد دنیا نتیجه سلاح‌ها است و باید این سلاح‌ها را نابود كرد. مقداری هم در این وادی پیشرفت حاصل شد اما در نهایت به بن‌بست خورد. بعد این بحث شكل گرفت كه ما باید به علل پیدایش سلاح‌ها توجه كنیم، نابود كردن سلاح‌ها كافی نیست. پیدایش سلاح‌های اینچنینی معلول و نشانه یك بیماری و نابسامانی است و تنها با از بین بردن آنها مساله حل نمی‌شود. متفكران دنیا به این نتیجه رسیدند كه این سیاست‌های غلط است كه باعث پیدایش این سلاح‌ها می‌شود. بنابراین تاملات بر روی این متمركز شد كه سیاست‌های انسانی و سیاست‌های غیرانسانی چیست. عاقبت به این نتیجه رسیدند كه هرقدر همكاری میان ملت‌ها برای انجام وظایف مربوط به حل كردن مسائل و مشكلات زندگی بشر در دنیای امروز بیشتر شود به همان اندازه نیاز به سلاح كمتر می‌شود.<br />اینجا منظور دیدگاه‌های اخلاقی و یا احساسی نیست، بلكه این پرسش مطرح است كه چگونه می‌توان با تحلیل‌های عقلانی انسان‌ها را قانع كرد كه همكاری بین‌المللی برای تحقق صلح ضرورت دارد و اگر این توافق در عرصه بین‌المللی محقق نشود مطمئنا مسابقه تسلیحاتی و تهدیدهای متقابل ره به جایی نمی‌برد و پندهای اخلاقی هم به جایی نخواهد رسید.<br />8 سال قبل جمعیتی متشكل از مسلمانان و مسیحیان به دعوت موسسه عالی سنت گابریل در اتریش (وین) دورهم گرد آمدند تا عمده‌ترین اصول برای نزدیك شدن انسان‌ها و كم شدن بغض انسان‌ها نسبت به یكدیگر را گردآوری كنند تا اینكه چند ماه پیش نشستی در اتریش برگزار و آخرین بیانیه این جمعیت به صورت رسمی منتشر شد. در این بیانیه كه به امضای 10 نفر رسید، 10 اصل صلح تدوین شد و هر یك از امضاكنندگان متعهد شدند كه این 10 اصل را در كشور خود معرفی و ترویج كنند. اما این اصول چیست؟<br /><br />اصل اول: صلح پایدار جهانی بدون عدالت و عدالت بدون صلح پایدار جهانی قابل تحقق نیست<br />این اصل ناظر به كسانی است كه یا فقط از عدالت در دنیا حرف می‌زنند و یا فقط از صلح. در حالی كه نمی‌شود خواهان عدالت بدون صلح بود و همین‌طور صلح بدون عدالت. به‌طور مثال، نمی‌توان از فلسطینی‌ها صلح خواست بدون توجه به عدالتی كه باید در آنجا رعایت شود و نمی‌توان درجای دیگری از كسانی عدالت خواست بدون اینكه همراه با صلح باشد. عدالت بدون صلح به این معنا است كه من می‌خواهم به زور شمشیر عدالت را اجرا كنم. صلح و عدالت از همدیگر غیرقابل انفكاك هستند.<br /><br />اصل دوم: صلح پایدار جهانی در جهانی كه نابرابری‌های اجتماعی و فقر و گرسنگی در آن وجود دارد، محقق نمی‌شود<br />انسان‌ها زمانی به هم نزدیك می‌شوند كه فاصله‌ها از میان آنها برداشته شود، تا فقر و گرسنگی و نابرابری‌های اجتماعی و خودی و ناخودی و رانت است و كسانی می‌توانند همه كار كنند و كسانی نمی‌توانند هیچ كاری بكنند، انسان‌ها به هم نزدیك نمی‌شوند، چون كسی كه در فقر شدید به سر می‌برد نسبت به كسی كه در رفاه شدید به سر می‌برد بغض دارد. وقتی كسی مثلا یا ثروتی كه در دست دارد سرنوشت دیگران را به دست گرفته و به آنها اعتنا نمی‌كند صلح قابل تحقق نیست. این موضوع ربطی به اتفافات داخلی كشور ندارد و در عرصه بین‌المللی تدوین شده است چرا كه در عرصه جهانی نیز اگر كشوری مانند آمریكا بخواهد منویات خود را تحمیل كند صلح اتفاق نمی‌افتد.<br /><br />اصل سوم: صلح پایدار جهانی بدون رد مطلق خشونت قابل تحقق نیست<br />معنای خشونت اجرای قانون نیست، بلكه اجرای مقاصد سیاسی با تمسك به زور است. هیچ صلحی بدون رد قاطع و مطلق خشونت در دنیا امكان‌پذیر نیست و با اعمال خشونت انسان‌ها به هم نزدیك نمی‌شوند، مخصوصا اگر اعمال خشونت به نام دین انجام شود. این اعمال خشونت انسان‌ها را بیشتر از هم دور می‌كند.<br /><br />اصل چهارم: صلح پایدار جهانی بدون به رسمیت شناختن حرمت درونی و ذاتی همه اعضای خانواده بشری و بدون وجود یك سیستم حقوقی به عنوان تضمین‌كننده حقوق بشر تحقق پیدا نمی‌كند<br />در این اصل از نزدیك شدن انسان به انسان سخن می‌رود نه از نزدیك شدن مسلمان به مسلمان و مومن به مومن. این دو مساله با هم فرق دارد. صلح جهانی به معنای نزدیكی انسان به انسان به ماهو انسان است. پیروان هیچ دینی نمی‌توانند پیروان ادیان دیگر را با زور به دین خود درآورند. باید انسان به‌واسطه انسان بودنش حرمت داشته باشد. حال اگر یك حقوق بشر متافیزیكی درست كنند و یا حقوق بشری كه مسلمان‌ها بیشتر از آن بهره‌مند هستند، این به صلح منجر نمی‌شود. در یكی از كتاب‌هایم توضیح داده‌ام، حقوق بشری كه برخی از آن سخن می‌گویند بین‌المومنین است اما صلحی كه در جهان ‌باید رخ دهد بین ابنای بشر است. در این صورت نمی‌توان گفت ما مسلمانان بیشتر حق داریم. وقتی اینگونه می‌گویند، انسان‌ها به هم نزدیك نمی‌شوند. اگر بپذیریم كه این مقدمات درست است نمی‌توان از موازین آن تخلف كرد. اگر مراعات كامل اعلامیه حقوق بشر وسیله تحقق صلح در دنیا است كه هست پس باید از آن حمایت كنیم. تحقق صلح نیاز به یك سیستم حقوقی در داخل كشورها دارد، نه پند اخلاقی. پند اخلاقی و تضمین حقوقی با یكدیگر تفاوت دارد. ما معمولا پند اخلاقی می‌دهیم، اما اگر این پندها بی‌فایده باشند، باید یك سیستم حقوقی وجود داشته باشد كه این سیستم، حقوق افراد را در هر جامعه‌ای تضمین كند، سیستمی كه برمبنای حقوق بشر تعیین شده باشد.<br /><br />اصل پنجم: صلح پایدار جهانی به وجود نمی آید مگر اینکه بنیادهای كثرت‌گرایی اجتماعی به رسمیت شناخته شود<br />كثرت‌گرایی در تفكر، كثرت‌گرایی در وجدان‌ها و آزادی دینی باید به رسمیت شناخته شود وگرنه، انسان‌ها به هم نزدیك نمی‌شوند. چارچوب‌های قانون اساسی كشورها باید در درجه اول مردم خود كشورها را به هم نزدیك كند. هر فردی به‌گونه‌ای فكر می‌كند. ممكن است من طرز تفكر دینی كسی را درست ندانم اما باید تفكر و عقیده او را به رسمیت بشناسم. معنی به رسمیت شناختن این است كه فرد امكان بیان و انتشار عقیده خود را داشته و مخالفان نیز امكان نقد آن را داشته باشند. برخی در جامعه‌های مسلمان عوامل حكومت‌ها می‌نویسند یا می‌گویند كه فردی را مجبور به تغییر دین نمی‌كنیم. در حالی كه آزادی دین به این معناست كه اگر كسی در دین با تو تقابل داشت در عرصه سیاسی نباید با شما تفاوت داشته باشد. اینكه ما شما را مجبور به تغییر دین نمی‌كنیم، به معنای آزادی دین نیست. آزادی دین به این معناست كه دین هیچ‌كس باعث محرومیت او از مشاركت‌های سیاسی و اجتماعی نشود.<br /><br />اصل ششم: گفت‌وگو<br />در اینجا منظورمان از گفت‌وگو اهمیت می‌یابد. گفت‌وگو باید به این منظور اتفاق بیفتد كه آگاهی همه طرف‌های گفت‌‌وگو درباره مسوولیت‌هایشان برای حل مشكلات بشریت، عمق پیدا كند، نه اینكه حقیقت مشخص شود.<br />متاسفم از اینكه برخی «گفت‌وگو» را به معنای روشن شدن حقیقت به كار می‌برند. دیالوگی كه امروز در دنیا مطرح است، برای حل مشكلات است نه اینكه معلوم شود كه تو حقیقت را می‌گویی و یا من. گفت‌وگو برای ممكن ساختن نزدیك شدن انسان‌ها به یكدیگر است به منظور احساس مسوولیت بیشتر در حل مشكلات همه بشریت.<br /><br />اصل هفتم: هیچ صلح پایداری بدون آمادگی برای حل مسالمت‌آمیز نزاع‌ها و جلوگیری از نزاع‌های آتی محقق نمی‌شود<br />مقصود از حل نزاع این است، كسانی كه در كنار هم برای حل مشكلات می‌نشینند آمادگی این را داشته باشند كه به صورت صلح‌آمیز و به‌گونه‌ای كه نفع همه در آن باشد، مشكل را حل كنند، نه آنكه ببینند زور چه كسی بیشتر است.<br /><br />اصل هشتم: صلح پایدار جهانی به وجود نمی‌آید مگر اینكه تعلیم و تربیت بر اساس ارزش‌های عالی انسانی و دینی شكل گرفته باشد، نه بر اساس تقلید و سنت<br />پدری و مادری كه فرزند خود را تربیت می‌كنند و یا حكومتی كه برنامه‌های آموزشی می‌نویسد چه نگاهی به مساله آموزش دارند؟ آنها تلاش می‌كنند كه اصول آموزش بر اساس سنت‌های خودشان باشد. حال آنكه چیزی كه انسان‌ها را از هم دور می‌كند اصرار بر سنت‌های گذشته است. این مصداق همان آیات قرآن است كه در آن می‌گویند، چون پدران ما اینگونه بوده‌اند، ما هم باید از آنان تبعیت كنیم. یك بار كه در حسینیه ارشاد درباره «نواندیشی دینی و مساله زن» سخنرانی كردم، گفتم كه فلسفه تربیت در عصر حاضر ساختن برای آینده است، نه تقلید از گذشته. امروز ما باید فرزندان خود را تربیت كنیم برای اینكه در آینده انسانی‌تر و با مشكلات كمتر زندگی كنند. معنای تربیت این نیست كه ببینیم پدران ما در گذشته ما را براساس چه سنت‌هایی تربیت می‌كردند و حالا ما هم فرزندان خود را آنگونه تربیت كنیم. ما باید چشمان فرزندان خود را به آینده باز كنیم تا فرزندانمان نگاه مثبت به همه انسان‌های دنیا داشته باشند، نه اینكه بریده از انسان‌های دیگر و فقط در كنار هم‌كیشان خود باشند. متاسفانه ما فرزندان خود را برای زندگی در جهان تربیت نمی‌كنیم، بلكه برای زندگی در كشور خود تربیت می‌كنیم و آن هم در دایره محدودی از فرهنگ‌هایی كه در كشور وجود دارد. باید فرزندان خود را به‌گونه‌ای تربیت كنیم كه سعه صدر داشته باشند. این‌گونه دل‌های انسان‌ها به هم نزدیك می‌شود. ما باید فرزندان خود را به‌گونه‌ای تربیت كنیم كه توانایی این را داشته باشند كه در هر شرایطی و در هر جای جهان درست تصمیم بگیرند.<br /><br />اصل نهم: صلح پایدار جهانی تحقق پیدا نمی‌كند مگر اینكه زنان در همه ساحت‌های زندگی انسانی حقوق مساوی حضور داشته‌ باشند<br />تا زمانی كه در زنان حس محرومیت وجود دارد، صلح پایه محكمی پیدا نخواهد كرد. اگر داخل یك خانواده‌ یك خانم احساس كند كه تبعیض وجود دارد، اساس این زندگی خانوادگی نمی‌تواند بر عشق و علاقه باشد. در زندگی اجتماعی و سیاسی هم اگر زنان احساس كنند تبعیض هست و نمی‌توانند با همه توان به مشاركت اجتماعی و سیاسی بپردازند آن جامعه بر اساس صلح استوار نخواهد بود. این كافی نیست كه ما فقط محاسبات فقهی داشته‌ باشیم و بگوییم در این محاسبات فقهی بانوان چه مقدار سهم دارند. یك چیز خیلی مهم هم مطرح است. نیمی از انسان‌ها بانوان هستند و در آنها آگاهی‌های زیادی ایجاد شده است. برای حل مشكلات بشریت این دو جنس باید با هم به تعاون و تعامل برسند و این كار با تبعیض میسر نیست. در غیر این ‌صورت صلح در جوامع و جهان تحقق پیدا نمی‌كند. زن امروز به لحاظ خواسته‌ها و توانایی‌ها غیر از زن 400 سال پیش است. من در حسینیه ارشاد كه صحبت می‌كردم یكی از خانم‌ها گفت: «مگر در دوران پیامبر اكرم گفته نمی‌شد كه بهتر است زن از خانه بیرون نیاید؟» من گفتم، زن امروز زن آن روز نیست. زن آن روز اگر از خانه بیرون می‌آمد چه كاری می‌توانست بكند؟ آیا پارلمان و وزارتخانه بود؟ مدرسه بود؟ باید دید اینكه گفته شده زنان بیرون نیایند در چه شرایط تاریخی گفته شده است.<br /><br />اصل دهم: صلح پایدار جهانی به وجود نمی‌آید مگر اینكه به صورت مناسب و شایسته حقوق اقلیت‌ها به رسمیت شناخته شود<br />به رسمیت شناخته شدن حقوق اقلیت‌ها به این معناست كه اقلیت‌ها بتوانند خود را تكامل ببخشند، یعنی بتوانند شكوفا شوند و فرهنگ خود را شكوفا كنند؛ به آنها نگوییم كه اگر فرهنگ خود را شكوفا كنی با فرهنگ من تعارض پیدا می‌كند چون ممكن است منطق تو قوی‌تر باشد و منطق من ضعیف‌تر و در نتیجه من مغلوب شوم.<br /> </div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6135831274163032370-740286393689860719?l=sadrpresent.blogspot.com' alt='' /></div>انجمن فرهنگي صدرhttp://www.blogger.com/profile/09705868333544403417noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-6135831274163032370.post-74065361635095893252008-10-31T16:44:00.004+02:002008-11-01T22:49:45.041+02:00<div><a href="http://2.bp.blogspot.com/_fAIKCQNmyfE/SQy_7Q0GU6I/AAAAAAAAAAY/RMc1xmJDrQE/s1600-h/mojtahed.jpg+1.jpg"></a><br /><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify"><strong>استاد محمد مجتهد شبستری</strong> : </div><br /><a href="http://1.bp.blogspot.com/_fAIKCQNmyfE/SQzAjoSMq5I/AAAAAAAAAAg/23Xlb370hn8/s1600-h/mojtahed.jpg+1.jpg"><img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5263793782830967698" style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 320px; CURSOR: hand; HEIGHT: 234px" alt="" src="http://1.bp.blogspot.com/_fAIKCQNmyfE/SQzAjoSMq5I/AAAAAAAAAAg/23Xlb370hn8/s320/mojtahed.jpg+1.jpg" border="0" /></a><br /><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify"> </div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">جلا‌ل‌الدين رومي در مثنوي معنوي جهان را قرائت مي‌كند، قرائتي داستاني عرفاني. مثنوي وي بيش از هر چيز يك "خواندن" است، خواندن جهان (كه شامل انسان هم هست) به مثابه پديدارهايي كه معناي نهايي همه آنها "خدا" است. سبك اين خواندن "حكايت" است و او يك حكايت‌كننده. او از آنچه بر جهان گذشته و مي‌گذرد و به صورت پديدارها آشكار مي‌شود حكايت مي‌كند.</div><br /><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify"> </div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify"> </div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify"> </div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify"> </div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">آموزه‌هاي عرفاني او در مثنوي معنوي نمي‌گويند كه ماهيت جهان چيست؛ اين آموزه‌ها بيش از هر چيز نشان مي‌دهند كه جهان مجموعه‌اي از اتفاقات و حوادث است كه نسبت‌هايي با هم دارند. مولا‌نا اين اتفاقات و حوادث و نسبت‌ها را حكايت مي‌كند. شورمندي ملموس و بسيار اثرگذار كه در حكايت وي ديده مي‌شود نشان مي‌دهد كه اين انسان با تمام وجودش با اين اتفاقات و حوادث درگير شده است. اين درگيري طوفان‌ساز و اتفاقات و حوادث با هم نسبت مي‌يابند و معنادار مي‌شوند و مولا‌نا با اين معنادهي اين اتفاقات و حوادث را جاودانه مي‌كند و آنها را از تطاول زمانه مصون مي‌سازد، چون محتواي حكايت و روايت خود را در بيرون از زمان و مكان مي‌نشاند. مي‌توانيم بگوييم عرفان رومي در مثنوي يك عرفان حكايتي- روايتي- داستاني است. </div><br /><br /><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">براي روشن‌تر شدن اين نظر چند نكته را به اختصار توضيح مي‌دهم: ‌</div><br /><br /><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify"><br />1-مولا‌نا جهان را مي‌خواند. او در موارد نادري از مثنوي معنوي مي‌گويد همه پديده‌هاي جهان صورتهايي‌اند كه معاني‌اي دارند. معنا با معناكننده و معنادادن معنا پيدا مي‌كند و محقق مي‌شود و معنادادن همان "خواندن" (قرائت) است. اگر مولا‌نا جهان را نمي‌خواند، نمي‌توانست بگويد جهان معنا دارد. ‌"پيش معني چيست صورت بس زبون/چرخ را معنيش مي‌دارد نگون/گردش اين باد از معني اوست/همچو چرخي كو اسير آب‌جوست"(مثنوي 1/33 و 3330)"صورت ظاهر فنا گردد بدان/عالم معني بماند جاودان/ چند نازي عشق با نقش سبو؟/ بگذر از نقش سبو روآب جو/ صورتش ديدي زمعني غافلي/ از صدف دري گزين گر عاقلي"(مثنوي 2/22/1020)"درگذر از صورت و از نام خيز/ از لقب و زنام در معني گريز"(مثنوي 4/1285) ابيات زيادي در مثنوي جهان را "صورت‌هاي معنادار" معرفي مي‌كند.</div><br /><br /><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">‌<br />2- سبك اين خواندن، حكايت است. حكايت گفتن از چيزي يا كسي است و نه گفتن درباره چيزي يا كسي. گفتن از "..." در پي نسبتي مي‌آيد كه با آن چيز يا كس پيدا مي‌شود. بدون اين نسبت گفتن از"..." شكل نمي‌گيرد. </div><br /><br /><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">با برقراري اين نسبت همه چيز به اين نسبت و صاحب نسبت برمي‌گردد و بدين طريق گفتن از "هميشه زنده و جاندار" است و نسبتي از گونه نسبت "من و او" و "من و تو" است و نه من و آن.حقيقت گفتن از"..." يك حقيقت وجودي ‌Existental است. ‌ مولا‌نا در اولين بيت از مثنوي معنوي كار خود را "حكايت" مي‌نامد. ‌ بشنو از ني چون حكايت مي‌كند ‌ و از جدايي‌ها شكايت مي‌كند ‌<br />در ابيات ديگري از مثنوي معنوي مي‌گويد: "آن‌قدر حكايت گفته‌ام كه خود حكايت گشته‌ام/ من سراسر به سخن حكايتي خود آغشته شده‌ام"."عقل جزوي گاه چيره گه نگون/ عقل كلي آمن از ريب المنون/ عمل بفروش و هنر، حيرت بخر/ روبه خواري، نه بخارا اي پسر/ ما چه خود را در سخن آغشته‌ايم/ كز حكايت ما حكايت گشته‌ايم/ من عدم و افسانه گردم در حنين/ تا تقلب يابم اندر ساجدين/ اين حكايت نيست پيش مردكار/ وصف حالست و حضور يارغار/ ان اساطير اوللين كه گفت عاق/ صرف قرآن را بد آثار نفاق/ لا‌مكاني كه در او نور خداست/ ماضي و مستقبل و حال از كجاست/ ماضي و مستقبلش نسبت به توست/ هر دو يك چيزند پنداري كه دوست/ نيست مثل آن مثال است اين سخن/ قاصر از معني تو حرف كهن"<br />وي در اين ابيات پس از اينكه همه آنچه را كه گفته حكايت‌ها مي‌نامد در ابيات بعد هشيارانه محتواي اين حكايت‌ها را از ظرف زمان بيرون مي‌برد و اعلا‌م مي‌كند اين حكايت‌ها جاودانه‌اند و نسبيت زماني آنها را نابود نمي‌سازد.<br />براي اينكه روشن شود چگونه تقريبا تمام مثنوي‌معنوي را مي‌توان حكايت دانست توجه به دو نكته مهم ضرورت دارد.<br />يكي اينكه تقريبا تمام قطعه‌هاي ابيات مثنوي با يك داستان شروع مي‌شود.<br />دوم اينكه تقريبا همه حقيقت‌هاي عرفاني كه پس از اين داستان‌ها مي‌آيد به صورت اتفاقات و حوادث، نشدن‌ها و نسبت‌هاي آنها با يكديگر بيان مي‌شود و اينگونه همه آنها در روند شكل‌گيري يك "داستان جهاني" معنا و جنب وجوش پيدا مي‌كند و همه جهان يك "داستان" و در عين‌حال يك "تحقق ازلي و ابدي" دريافت مي‌شود.تنها چند نمونه از ابيات مثنوي كه اين شدن‌ها و حوادث نسبت‌دار را به تصوير مي‌كشد در اينجا مي‌آورم و آنگاه به سرّ آغازشدن ابيات مثنوي يا داستان اشاره مي‌كنم.<br />در اين ابيات درباره واقعيات سخن رفته ولي به صورت تصويري از حوادثي كه با نسبت‌يابي خاصي اتفاق مي‌افتد. مثلا‌ درباره عقل كلي و جزيي: "عقل دو عقل است، اول مكتبي/ كه در آموزي چو در مكتب قلبي/ از كتاب و اوستا و فكر و ذكر/ از معاني و زعلوم خوب و بكر/ عقل تو افزون شود بر ديگران/ ليك تو باشي ز‌حفظ آن گران/ اوج حافظ باشي اندر دور و گشت/ اوج محفوظ او است كو زين درگذشت/ چون سينه آب دانش جوش كرد/ نه شود گنده، نه ديرينه، نه زرد/ ور تبعش بسته چو غم؟/ كو همي جوشد ز خانه دم بر دم/ عقل تحصيلي مثال جوي‌ها/ كان رود در خانه‌اي از كوه‌ها/ راه آبش بسته شد، شد بي‌نوا/ از درون خويشتن جو چشمه را"(مثنوي 4/68-65-63-1960)<br />يا مثلا‌ درباره قلب: ‌ "اي دلا‌ زمنظور حق آنگه شوي/ كه چو جز وي سوي كل خود روي/ آن دلي كز آسمان‌ها برتر است/ آن دل ابدال يا پيغمبر است/ پاك گشته آن زگل صافي شده/ در فزوني آمده وافي شده/ ترك گل كرده سوي بحر آمده/ رسته از زندان گل بحري شده/ دل نباشد غير آن درياي نور/ دل نظرگاه خدا و آنگاه كور؟" (مثنوي 3/70-61-50-2243)<br />يا مثلا‌ درباره خدا و جهان "خلق را چون آب‌دان صاف و زلا‌ل/ اندر آن تابان صفات ذوالجلا‌ل/ علمشان و عدلشان و لطفشان/ چون ستاره چرخ در آب روان/ پادشاهان مظهر شاهي حق/ فاضلا‌ن مرآت الا‌ هر حق/ قرن‌ها بگذشت و اين قرن نويي‌ست/ ماه آن ماه است، آب آن آب نيست/ قرن‌ها بر قرن‌ها رفت اي همام/ وين معاني برقرار و پردوام/ آب مبدل شد در اين جو، چند بار/ عكس ماه و عكس اختر برقرار/ جمله تصويرات عكس آب جوست/ چون بمالي چشم خود، خود جمله اوست"(مثنوي 6/83 و 78-3172)<br />ويا مثلا‌ درباره اضداد "رنج و غم را حق پي آن آفريد/ تا بدين ضد خوشدلي آيد پديد/ پس نهاني‌ها به‌ضد پيدا شود/ چونكه حق را نيست پنهان بود/ كه بر نور بود آنگه نه رنگ/ ضد به ضد پيدا بود چون روم و زنگ/ پس به ضد نور دانستي تو نور/ ضد ضد را مي‌نمايد در صدور/ صورت از معني چو شير از بيشه‌دان/ يا چو آواز و سخن زانديشه‌دان/ از سخن صورت بزاد و باز مرد/ موج خود را باز اندر بحر برد/ صورت از بي‌صورتي آمد برون/ باز شد كه انااليه راجعون"(مثنوي 1/41-40 و 36- 1130)<br />يا مثلا‌ "چونكه بيرنگي اسير رنگ شد/ موسي‌اي با موسي اي در جنگ شد" در همه ابيات ذكر شده كه نمونه بسيار خردي از درياي بزرگ مثنوي معنوي است، مولا‌نا مخاطب را با صحنه‌هاي شگفت‌انگيزي از حوادث و شدن‌ها و روندهاي نسبت‌دار مواجه مي‌سازد كه آنها حقايق عرفاني او هستند. ‌<br />پس مي‌توان گفت كه مولا‌نا آموزه‌هاي خود را با داستان آغاز مي‌كند و نخست فضايي داستاني مي‌سازد، نه براي اين است كه فضا را براي تفهيم حقايق عرفاني آماده كند بلكه براي اين است كه حقايق عرفاني او خود از نسخ داستان‌پردازي، حكايت و روايت است. او اين حكايتگري را از داستان‌هاي عامه فهم آغاز مي‌كند و سپس مخاطب را با داستان‌هاي عرفاني خودش آشنا مي‌كند. اگر اين نگاه به مثنوي معنوي مولا‌نا را بپذيريم مي‌توان گفت مولا‌نا در مثنوي معنوي يك "حكايتگر خدا" است و عرفان او عرفاني داستاني است.</div></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6135831274163032370-7406536163509589325?l=sadrpresent.blogspot.com' alt='' /></div>انجمن فرهنگي صدرhttp://www.blogger.com/profile/09705868333544403417noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-6135831274163032370.post-13344447950944749232008-10-16T13:45:00.001+02:002008-10-16T13:51:05.737+02:00<div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="right">در يازده هزارمين روز ربودن امام موسي صدر در ليبي، <a href="http://emruz.info/ShowItem.aspx?ID=18071&amp;p=1">متن کامل </a>قرار اتهامي در قضيه ربودن امام موسي صدر و دو همراهش براي قذافي و مسوولان ليبي به جرم تحريک و تشويق و مشارکت در ربودن منتشر شد.</div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="right"> قاضي تحقيق دادگاه عالي لبنان، سميح الحاج، در قضيه ربودن امام موسي صدر و دو همراهش، شيخ محمد يعقوب و عباس بدرالدين قرار اتهامي صادر کرد و اتهامات را متوجه رييس رژيم ليبي، معمر قذافي، و هفده تن از مسوولين ليبي به جرم تحريک و تشويق و مشارکت در ربودن امام و دو همراهش کرده است. </div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6135831274163032370-1334444795094474923?l=sadrpresent.blogspot.com' alt='' /></div>انجمن فرهنگي صدرhttp://www.blogger.com/profile/09705868333544403417noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-6135831274163032370.post-50605522929253395522008-10-13T09:01:00.003+02:002008-10-13T09:08:19.033+02:00<div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify"><strong>دكتر محسن كديور :</strong> «مجتهد» برای محمّد مجتهد شبستری اسمی بی‌مسما نیست. او به راستی مجتهد است، امّا نه اجتهاد در فروع و فقه، که اجتهاد در مبانی و اصول و کلام. او به‌ویژه مجتهد در مسأله‌ی فهم دین است.<br />در همه‌ی ادیان ابراهیمی، از جمله اسلام، «مسأله‌ی فهم متن» (اعم از متن کتاب وحیانی و متن سخنان پیامبر)، محوری‌ترین مسأله در معرفت دینی است. </div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">همت عالمان دین طی قرون و اعصار، مصروف «کشف مراد متکلم» در آیات و روایات دینی بوده است. تقسیم کلام (متن) به نصّ و ظاهر، و باور به دلالت قطعی نصّ و دلالت ظنّی ظاهر کلام به مراد متکلم، نخستین گام‌ها در مسأله‌ی بنیادی فهم متن بوده است. از آن‌جا که اکثر قریب به اتفاق عبارات متن، از قبیل ظواهر است، طبیعی است که «بحث حجیت ظواهر» به بحث محوری فهم متن تبدیل شده باشد. </div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify"></div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">در بحث حجیت ظواهر، «فهم عرفی» به بحث محوری فهم متن تبدیل شده باشد. در بحث حجیت ظواهر، «فهم عرفی» کلید فهم متن شمرده شده است. امّا عرف، متن را چگونه می‌فهمد؟ آیا ممکن است یک متن به گونه‌های متفاوت فهمیده شود؟ آیا ذهنیت خواننده در فهم متن دخالتی دارد؟ آیا می‌توان متنی را با ذهنی کاملاً خالی از پیش‌فرض‌ها فهمید؟ آیا زمینه‌ی متن در فهم آن متن دخالتی دارد؟ آیا متن مجرد از زمینه وجود دارد؟<br />مسأله‌ی فهم متن در عالم اسلام، اندکی در علم منطق و به شکل گسترده در «بحث الفاظ» علم اصول فقه مطرح بوده است. علم اصول فقه، به رغم اسم آن، اختصاص به علم فقه ندارد و متکفل ارائه‌ی قواعد فهم هر متنی است، لذا علم تفسیر قرآن، علم‌الحدیث، علم کلام نقلی، و علم اخلاق نقلی، همانند علم فقه، از این علم تغذیه می‌کنند. </div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">بحث الفاظ که حداقل به لحاظ حجم، نیمی از علم اصول فقه را تشکیل می‌دهد و در برخی مسائل با فلسفه‌های تحلیلی و زبانی قابل مقایسه است، اگرچه آکنده از نکته‌سنجی‌های علمای اصولی و موتور محرک اجتهادهای فقهی بوده است، امّا مدت‌هاست که خود از اجتهاد بازمانده است و به تئوری واحدی در فهم متن اکتفا کرده و از آرای تازه در این حوزه بی‌خبر مانده است. در حالی که علومی از قبیل هرمنوتیک، فلسفه‌ی زبانی، و زبان‌شناسی افق‌های تازه‌ای را در «مسأله‌ی فهم متن» گشوده‌اند. </div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify"></div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">کثرت، تنوع، و عمق مابحث جدید، به میزانی است که بدون اطلاع از ‌آن‌ها نمی‌توان سخنی بایسته در این حوزه ابراز کرد. تفاوت سطح مباحث فهم متن در علم هرمنوتیک جدید و مبحث الفاظ علم اصول فقه، از قبیل فیزیک کوانتوم و فیزیک ارسطویی است.</div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">اتکای عالمان مسلمان به یک تئوری ابتدایی در فهم متن، باعث شده است که به رغم کوشش‌های فراوان ‌آن‌ها در علوم فقه، کلام، اخلاق، و تفسیر، بر معارف اسلامی غباری غلیظ از فهم ماضی و مناسبات گذشته بنشیند و این معارف را از هماوردی معارف معاصر ناتوان بپندارند.</div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">این که فهم متن مقدس همانند فهم دیگر متون، مقدس نیست؛ این که فهم عالمان هر زمانه رنگ و بوی زمانه‌ی خودشان را دارد و تحمیل فهم علمای سلف از کتاب خدا و سنت رسولش بر معارف دینی معاصر خدمت خداپسندانه نیست، تعصب جاهلانه است، این که سهم پیش‌فرض‌ها و ذهنیت خواننده در فهم متن کم‌تر از اراده‌ی متکلم در خلق متن نیست؛ این که هیچ متنی در خلأ (لو خُلی و طبعه) فهمیده نمی‌شود؛ این که هر متنی در آن زمینه فهمده می‌شود؛ این که متن واحد ممکن است به گونه‌های مختلف فهم شود و تاریخ علوم دینی گواه صادق فهم‌های متفاوت از متن واحد هستند؛ مسائل پیش‌پاافتاده‌ای نیستند که از غفلت از ‌آن‌ها بتوان به سادگی گذشت. متأسفانه عالمان بزرگوار دینی ما فرزند زمانه‌ی خود نبوده‌اند. نبض تفکر عصر خویش را به دست ندارند و در مسأله‌ی فهم متن از قافله‌ی اندیشه‌ی معاصر عقب مانده‌اند.<br />محمّد مجتهد شبستری ـ که اخیراً از مرز هفتاد سالگی گذشته است ـ عالمی است که به مشکل تاریخی مسلمانان در مسأله‌ی فهم متن پی برده و برای نخستین بار در زبان فارسی و در حوزه‌ی شیعی، موفق شده علم هرمنوتیک را بشناساند و این روش تازه را در فهم متن کتاب و سنت به کار گیرد.</div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">او دانش‌آموخته‌ی حوزه‌ی علمیه‌ی قم است. هیجده سال (1330 ـ 48) در این حوزه، فقه و اصول و فلسفه و کلام تحصیل کرده است. برخی هم‌درسان او اکنون مرجع تقلیدند و ملقب به آیت‌الله‌العظمی و آیت‌الله. و امّا او در یکی از سلوک‌های معنوی خود در سال 1385، درست در هفتاد سالگی، آرام و بی‌سروصدا، خرقه و دستار بنهاد و حتّی به ظاهر نیز از همگنان دیروز فاصله گرفت. هرچند او به منش و درون بیش از مدعیان، روحانی و معنوی است و دغدغه‌ی اصلی‌اش همچنان اصلاح فهم دینی است.<br />شبستری اهل هجرت است؛ هم هجرت مکانی، هم سلوک معنوی. از آذربایجان تا قم، از قم تا هامبورگ، و سپس تا تهران. او بسیار سفر کرده است، فراوان گفت‌وگو کرده است، و بر خلاف بسیاری شریعتمداران، بیش‌تر شنیده است و از همه فراوان‌تر تأمل کرده است. بیش از آن که بگوید و بنویسد، خوانده است و اندیشیده است.</div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify"></div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify"><strong>مراحل چهارگانه ي حيات مجتهد شبستري</strong></div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify"><strong></strong></div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">مجتهد شبستری که اکنون یکی از شاخص‌ترین نواندیشان دینی در ایران، بل‌که در جهان اسلام است، تاکنون چهار مرحله را پشت سر گذارده است. به عبارتی باید از چهار شبستری سخن بگوییم: شبستری قم، شبستری هامبورگ، شبستری تهران اوّل، و شبستری تهران دوم.<br />در مرحله‌ی اوّل، وی کمی با دیگر روحانیون متفاوت است. اهل قلم است، روزنامه و مجله می‌خواند، حساسیت اجتماعی و سیاسی دارد. کتاب «جامعه‌ی انسانی اسلام» حاصل این مرحله است. او در این مرحله اگرچه دردآشنا است، امّا در چارچوب اندیشه‌ی سنتی به دنبال راه‌حل است. در مرحله‌ی دوم (1348 ـ 57) او از نزدیک با غرب آشنا می‌شود، آلمانی می‌آموزد، با عالمان مسیحی وارد گفت‌وگو می‌شود، و از طریق مطالعاتی فشرده با آرای متألهان مسیحی از قبیل بولتمن و تیلیخ آشنا می‌شود و بالأخره با توجه به پیشینه‌ی تحصیلی‌اش، هرمنوتیک را می‌شناسد. از جمله در آرای شلایرماخر، دیلتای، هایدگر، گادامر، و هیرش تأمل می‌کند. اکنون به آستانه‌ی مسأله رسیده است؛ مسأله‌ی فهم. او گم‌شده‌ی خود را یافته است.<br />در مرحله‌ی سوم، شبستری در تهران مجله‌ی «اندیشه‌ی اسلامی» را منتشر می‌کند؛ نخستین مجله‌ی تئوریک نواندیشی دینی پس از انقلاب. در کسوت نمایندگی مردم به مجلس شورای اسلامی می‌رود. او در این پندار است که «تفسیر جدیدی از اسلام» در ایران پیروز شده است و به عنوان سفیر فرهنگی این تفسیر تازه به این‌جا و آن‌جا سفر می‌کند. امّا خیلی زود درمی‌یابد که این «تفسیر جدید از اسلام» در سیاست پس از انقلاب سهمی ندارد و اصولاً قدرت را با اندیشه سر آشتی نیست. نواندیش دینی به حاشیه رانده می‌شود.<br />مرحله‌ی چهارم (از 1362)، دوران پختگی شبستری است. کارش تدریس کلام در دانشکده‌ی الهیات دانشگاه تهران است، تا 1385 که با نوزده سال سابقه‌ی تدریس، در دولت مهرورزان اجباراً بازنشسته می‌شود. نواندیشی دینی و اصولاً اندیشه‌ی مستقل، دیگر حتّی در دانشگاه هم تحمل نمی‌شود. با مقالات «عقل و دین» در کیهان فرهنگی طلایه‌ی تولد یک متفکر جدی در ایران احساس می‌شود و بالأخره تأملات شبستری به بار می‌نشیند و در 1375، کتاب «هرمنوتیک، کتاب و سنت» به عنوان نخستین گام در بومی کردن هرمنوتیک در ایران و اندیشه‌ی شیعی منتشر می‌شود. کتابی که به زودی به عنوان یکی از چند کتاب دوران‌ساز در دهه‌ی اخیر ایران، جای خود را در بین اهل نظر باز می‌کند. سه کتاب دیگر شبستری، «ایمان و آزادی» (1376)، «نقدی بر قرائت رسمی از دین» (1379)، و «تأملاتی در قرائت انسانی از دین» (1383) نیز در ترسیم قرائتی انسانی از دین و نقد قرائت رسمی از دین، از تأثیرگذارترین کتب دهه‌ی اخیر ایران بوده‌اند.<br />«مجتهد» برای محمّد مجتهد شبستری اسمی بی‌مسما نیست. او به راستی مجتهد است، امّا نه اجتهاد در فروع و فقه، که اجتهاد در مبانی و اصول و کلام. او به‌ویژه مجتهد در مسأله‌ی فهم دین است. </div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify"></div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">این که بر او خرده می‌گیرند که هرمنوتیک ادعایی او سوغات غرب است و فقه اهل‌بیت را به روش فهم ژرمن‌ها نیازی نیست، از همان اتقانی برخوردار است که منتقدان علم منطق پیش از غزالی و منتقدان فلسفه‌ی پیش از نصیرالدین طوسی برخوردار بودند. </div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">همچنان که امروز منطق ارسطویی و فلسفه‌ی ارسطویی نوافلاطونی جزء لایتجزّا، یا مقدمه‌ی لازم اعتقادات رسمی اسلام و تشیع است، چه اشکالی دارد که هرمنوتیک جدید نیز از چنین موقعیتی برخوردار شود؟ </div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">با این‌همه، از نظر نمی‌توان دور داشت که هرمنوتیک در اندیشه‌ی ایرانی در اوّل راه است، انتخاب برترین و مناسب‌ترین رویکرد هرمنوتیکی و از آن مهم‌تر، تطبیق رویکرد منتخب با متون اسلامی و ارائه‌ی ضوابط فهم متن، سه امری است که از مجتهد در مبانی و عالم هرمنوتیک در ایران انتظار می‌رود. </div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">دوران مباحث کلی و نقد ناکارآمدی شیوه‌ی سلف صالح به سر آمده است. از استاد شبستری انتظار می‌رود ایجابی‌تر و اثباتی‌تر «علم اصول فهم دین» را، آن‌چنان که خود برای عالمان دین تجویز می‌کند، تدوین نماید و چه کسی از او برای انجام این مهم مناسب‌تر؟ </div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">هرمنوتیک برای بومی شدن و متعارف‌تر شدن زبانش هنوز به مجاهدت و تلاش بیش‌تری نیاز دارد. معارف اسلامی، به‌ویژه علم شریف اصول فقه، در دو ناحیه‌ی دیگر، حتّی بیش از مباحث الفاظ (مسأله‌ی فهم متن دینی) نیاز مبرم به بازاندیشی و تجدید نظر دارد؛ یکی در بحث عقل، مستقلات عقلیه، سیره‌ی عقلا، و حجیت دلیل عقل، و دیگری در بحث دلیل انسداد و حجیت ظنّ مطلق. تأمل مجدد در این سه مسأله، شرط لازم به اصلاح اندیشه‌ی دینی در اسلام معاصر، به‌ویژه در اندیشه‌ی شیعی است. مجتهد شبستری، از پیشروان مسأله‌ی اوّل است.<br />به نظر می‌رسد شبستری در تدارک آغاز پنجمین مرحله‌ی سلوک فکری خود است. او چندی است که در چند و چون «مسأله‌ی بنیادی وحی» می‌اندیشد. این که لفظ وحی را به چه میزان می‌توان به خداوند نسبت داد، و پیامبر در لفظ و معنای وحی الهی به چه میزان دخیل است. این مسأله صبغه‌ی کلامی بیش‌تری دارد و مقدم بر مسأله‌ی فهم متن است. استاد در این عرصه‌ی دشوار سخنانی متفاوت دارد. مجتهد در مبانی و اصول، متین و متواضعانه منزل به منزل پیش می‌رود.<br /><br />عزتش مستدام، عمرش دراز، و افاضاتش افزون باد.</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6135831274163032370-5060552292925339552?l=sadrpresent.blogspot.com' alt='' /></div>انجمن فرهنگي صدرhttp://www.blogger.com/profile/09705868333544403417noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-6135831274163032370.post-50386347422646811912008-10-11T09:35:00.006+02:002008-10-13T08:51:00.170+02:00<div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="right"></div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="right"></div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">روزنا : <a href="http://www.roozna.com/Negaresh_site/FullStory/?Id=68501&amp;Title=%D8%AC%D8%A7%D9%8A%D8%B2%D9%87%20%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%20%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%8A%20%D8%B5%D8%AF%D8%B1%20%D8%A8%D9%87%20%D9%85%D8%AC%D8%AA%D9%87%D8%AF%20%D8%B4%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D9%8A%20%D8%B1%D8%B3%D9%8A%D8%AF">جايزه امام موسي صدر به مجتهد شبستري رسيد</a></div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify"></div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">روايت صدر : <a href="http://www.revayatesadr.ir/" target="_blank">تقدیم نخستین «جایزه صدر» از سوی «انجمن فرهنگی صدر» به استاد محمد مجتهد شبستری</a></div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify"></div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">روز آن لاين : <a href="http://www.roozonline.com/archives/2008/10/post_9504.php">در يازده هزارمين روز از ناپديد شدن صدر : اهداي جايزه به مجتهد شبستري</a></div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify"></div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">فرارو : <a href="http://fararoo.ir/vdcg739q.ak9nu4prra.html">از سوی انجمن فرهنگی صدر: اهداي جايزه به مجتهد شبستري</a></div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">نخستين نيوز : <a href="http://nakhostinnews.com/post-3891.aspx">انجمن فرهنگي صدر نخستين جايزه سالانه ي خود را به محمد مجتهد‎ ‎شبستري اهدا خواهد كرد</a></div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">موقع المستقبل : <a href="http://almustaqbal.org/news_details.php?t=6&amp;id=MTY5Nw">شبستري يفوز <strong>بجائزة الصدر الثقافية</strong> الأولى</a></div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">بالاترين : <a onmousedown="new Ajax.Request('/links/incrementClicks/1418363', {asynchronous:true, evalScripts:true}); return true;" href="https://balatarin.com/permlink/2008/10/11/1418363" rel="nofollow" _extended="true"><strong>محمد مجتهد شبستری</strong> نخستین جایزه سالیانه <strong>صدر </strong>را دریافت می‌کند</a></div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">ميزان نيوز :<a href="http://www.mizannews.com/default.asp?nid=882"> اهداي جايزه به مجتهد شبستري در يازده هزارمين روز از ناپديد شدن امام موسی صدر</a></div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">راديو زمانه : <a href="http://radiozamaaneh.com/link/2008/10/post_958.html" target="_blank">جایزه امام موسی صدر برای مجتهد شبستری</a></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6135831274163032370-5038634742264681191?l=sadrpresent.blogspot.com' alt='' /></div>انجمن فرهنگي صدرhttp://www.blogger.com/profile/09705868333544403417noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-6135831274163032370.post-57623255453220514662008-10-07T13:00:00.010+02:002008-10-07T17:00:45.019+02:00<div style="DIRECTION: rtl;font-family:tahoma;" align="justify" ></div><div style="DIRECTION: rtl;font-family:tahoma;" align="justify" ></div><div style="DIRECTION: rtl;font-family:tahoma;" align="justify" ><br /><br /><span style="font-size:130%;color:#ff0000;"><strong></strong></span></div><div style="DIRECTION: rtl;font-family:tahoma;" align="justify" ><span style="font-size:130%;"><strong><span style="color:#000000;"><span style="font-family:courier new;"></span></span></strong></span></div><div style="DIRECTION: rtl;font-family:tahoma;" align="justify" ><span style="font-size:130%;color:#ff0000;"><strong></strong></span></div><div style="DIRECTION: rtl;font-family:tahoma;" align="justify" ></div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify"><span style="font-size:130%;color:#ff0000;"><strong></strong></span></div><div style="DIRECTION: rtl" align="justify" face="tahoma"><span style="font-size:130%;color:#ff0000;"><strong></strong></span></div><div style="DIRECTION: rtl" align="justify" face="tahoma"><span style="font-size:130%;color:#ff0000;"><strong></strong></span></div><div style="DIRECTION: rtl" align="justify" face="tahoma"><span style="font-size:130%;color:#ff0000;"><strong></strong></span></div><div style="DIRECTION: rtl" align="justify" face="tahoma"></div><div style="DIRECTION: rtl" align="justify" face="tahoma"></div><div style="DIRECTION: rtl" align="justify" face="tahoma"></div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">22 مهرماه جاري يازده هزارمين روز از ناپديد شدن <strong>سيّد موسي صدر</strong> چهره ي تابناك روشنفكري ديني فرا مي رسد و امسال هشتادمين سال تولد و سي امين سال فراقش را مي گذرانيم .انجمن فرهنگي صدر ( مجموعه اي از علاقمندان به منهج فكري آن عزيز در ايران و لبنان ) بر آن است تا در پاسداشت حقوق بشر و كرامت انسان هر ساله جايزه اي را به رسم تقدير و ستايش به برگزيده اي از فعالان حقوق بشر اهدا نمايد و البته اولويت با پژوهشگراني است كه با تلاش براي قرائت انساني از دين راه را براي پيوند معنويت و عقلانيت هموار مي سازند تا از رنج فزاينده ي انسان در اين روزگار غريب بكاهند .اين انجمن با افتخار اعلام مي دارد كه نخستين جايزه خود را به پاس سالها كوشش نظري در حوزه ي حقوق بشر ، دين انساني و تساهل و تسامح به استاد <strong>محمد مجتهد شبستري</strong> تقديم مي نمايد.</div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify"><strong></strong></div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify"></div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify"><span style="font-size:130%;color:#ff0000;"><strong>انديشه ي ربوده شده</strong></span></div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify"></div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify"></div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">هدف استراتژیك امام موسي صدر (رهبر ايراني تبار شيعيان لبنان) آن بود تا طایفه شیعه لبنان را همسان دیگر طوائف، و نه مقدم بر آنان، در تمامی‌عرصه‌های حیات سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی آن كشور مشاركت دهد.<br />وی از اولین روزهای هجرت به لبنان در زمستان 1338، با طرح شعار «گفتگو، تفاهم و همزیستی»، پایه‌های روابط دوستانه و همكاری صمیمانه‌ای را با مطران یوسف الخوری، مطران جرج حداد، شیخ محی‌الدین حسن و دیگر رهبران دینی مسیحی و اهل سنت آن كشور بنا نهاد. در تمامی‌دوران حضور امام موسي صدر در لبنان، هیچ مراسم سرور یا اندوهی از شیعیان نبود كه امام صدر در آن شركت جوید، اما تنی چند از فرهیختگان مسیحی و اهل سنت آن كشور همراه وی نباشند.<br />. در اواخر تابستان 1341 مطران گریگوار حداد به شهر صور آمد، و از امام صدر برای عضویت در هیئت امناء «جنبش حركت اجتماعی» دعوت نمود. از اواخر سال 1341 حضور گسترده امام صدر در كلیساها، دیرها و مجامع دینی و فرهنگی مسیحیان آغاز گردید. سخنرانیهای تاریخی امام صدر در دیرالمخلص واقع در جنوب، و كلیسای مارمارون در شمال لبنان طی سالهای 1341 و 1342، اثرات معنوی عمیقی بر مسیحیان آن كشور بر جای نهاد.<br />امام صدر در تابستان 1342 و طی سفری دو ماهه به كشورهای شمال آفریقا، طرحی نو جهت همفكری مراكز اسلامی‌مصر، الجزایر و مغرب با حوزه‌های علمیه شیعی لبنان در انداخت.<br />وی در بهار 1344، اولین دور سلسله گفتگوهای اسلام و مسیحیت را با حضور بزرگان این دو دین الهی، در مؤسسه فرهنگی «الندوه اللبنانیه» به راه‌انداخت. وی پس از جنگ شش روزه اعراب و اسرائیل در سال 1346 به دیدار پاپ شتافت، و نشستی كه ابتدائا نیم ساعت پیشبینی شده بود، به تقاضای پاپ بیش از دو ساعت به درازا كشید.<br />امام صدر از سال 1347 به عضویت مركز اسلام شناسی استراسبورگ در آمد، و از رهگذر همفكری و ارائه سمینارهای متعدد در آن، انتشار آثار ذی قیمتی چون «مغز متفكر جهان شیعه» را زمینه سازی نمود. امام صدر در بهار 1348 و بلافاصله پس از افتتاح مجلس اعلای اسلامی‌شیعه، از شیخ حسن خالد مفتی اهل سنت لبنان دعوت نمود، تا با همفكری یكدیگر برای توحید شعائر، اعیاد و فعالیتهای اجتماعی طوائف اسلامی، تدابیری بیندیشند . وی در همین خصوص طرح مدونی را به اجلاس سال 1349 «مجمع بحوث اسلامی‌قاهره» ارائه نمود ، و متعاقب آن به عضویت دائم این مجمع درآمد .<br />وی در زمستان 1353 و در اقدامی‌بی سابقه، خطبه‌های عید موعظه روزه را در حضور شخصیتهای بلندپایه مسیحی لبنان در كلیسای كبوشیین بیروت ایراد نمود و اگر آتش جنگ داخلی شعله ور نمی‌شد، بر آن بود تا كاردینال مارونی لبنان را برای ایراد خطبه‌های یكی از نمازهای جمعه شهر بیروت دعوت نماید . امام صدر در زمستان 1355 و در جمع سردبیران جرائد بیروت، با پیشبینی صریح حذف فاصله‌ها و روند جهانی شدن در اواخر قرن بیستم، قرن بیست و یكم را قرن همزیستی پیروان ادیان، مذاهب، فرهنگها و تمدنهای گوناگون نامید، و بر رسالت تاریخی لبنان جهت ارائه الگویی موفق در این زمینه پای فشرد . امام صدر در اواسط سال 1357 موفق گردید رهبران مسلمان و مسیحی لبنان را جهت برپایی یك جبهه فراگیر ملی متقاعد نماید، و در این مسیر تا آنجا پیش رفت كه حتی موعد تاسیس و اولین گردهمایی آنان را برای پس از سفر بي بازگشت خود به لیبی مشخص نمود . با ربوده شدن امام صدر در شهریور 1357 و آغاز مجدد جنگ داخلی لبنان، این اندیشه در محاق فرو رفت .<br /><br /><span style="font-size:130%;"><strong><span style="color:#ff0000;">سي سال انديشه براي "ايمان و آزادي"</span></strong></span></div><span style="font-size:130%;"><strong><span style="color:#ff0000;"></span></strong><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify"><br /></span>محمد مجتهد شبستری در سال 1315 در شبستر (آذربایجان شرقی) چشم به جهان گشود. وی در 5 سالگی به اتفاق خانواده برای سکونت به تبریز منتقل شد. در سال 1330 برای تحصیل در علوم اسلامی وارد حوزه علمیه قم گردید.<br />مدت 18 سال در این حوزه به تحصیل و تحقیق در فلسفه و کلام اسلامی، فقه و اصول و تفسیر پرداخت و در بالاترین سطوح حوزوی تحصیلات خود را به پایان رساند.</div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">در پايان دهه ي 30 شمسي در تجربه و دغدغه اي مشترك با امام موسي صدر نخستين نشريه ي ديني را با رويكرد نماياندن صورت انساني و عقلاني اسلام با نام "درسهايي از مكتب اسلام" منتشر كردند .<br />در سال 1348 دو تن از مراجع تقلید شیعه و مرحوم دکتر سید محمد بهشتی از وی دعوت کردند تا برای ادارۀ مرکز اسلامی هامبورگ (آلمان) به آن کشور برود. او این دعوت را پذیرفت و به اتفاق خانواده به شهر هامبورگ رفت و در آنجا اقامت گزید. وی با سمت مدیر مرکز اسلامی هامبورگ مدت 9 سال در کشور آلمان اقامت داشت. اقامت در اروپا برای وی فرصتی پیش آورد تا با تسلط بر زبان آلمانی در فرهنگ و تمدن غرب به ویژه فلسفه جدید و الهیات مسیحی از نزدیک مطالعات و تحقیقاتی به عمل آورد. او در این مدت برای شرکت در سمینارها و کنفرانس‌های بین‌المللی فلسفی و الهیاتی و سخنرانی در آنها بارها به کشورهای مختلف اروپایی، عربی و امریکا سفر کرد و با شخصیت‌های برجسته مسیحی، یهودی، بودایی و مسلمان در نقاط مختلف جهان به گفتگو نشست و با آنان دربارۀ چالش‌های علم و فلسفه جدید با الهیات ادیان بزرگ جهان تبادل نظر کرد و فراوان از آنان آموخت.<br />مجتهد شبستری در سال 1357 به ایران بازگشت. در آن سال طلیعه‌های انقلاب اسلامی ایران یکی پس از دیگری آشکار می‌شد. وی که در دوران اقامت در آلمان نیز فعالیت سیاسی جهت استقرار دموکراسی در ایران را در برنامه خود قرار داده بود، پس از پیروزی انقلاب در ایران با شور و علاقه وافر وارد صحنه‌های سیاسی شد، مقالات فرهنگی سیاسی وی در مجلات و روزنامه‌های معتبر آن دوران انتشار می‌‌یافت و سخنرانیهای او هم از صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران پخش می‌شد.<br />در سال 1358 وی به نشر یک مجله تئوریک (دو هفته یک بار) به نام اندیشه‌ اسلامی پرداخت. اما به علت بروز مشکلات مالی از این مجله 15 شماره بیشتر منتشر نشد. این مجله در عین حال که در سمت و سوی حمایت و حراست از انقلاب حرکت می‌کرد از روند اوضاع سیاسی نیز به صراحت انتقاد می‌نمود.<br />در اولین دوره انتخابات مجلس شورای ملی پس از انقلاب وی از آذربایجان شرقی به نمایندگی مجلس شورا انتخاب شد.<br />او در آن مجلس از جمله نمایندگان آزادی خواه بود که در عین طرفداری از انقلاب منتقد روند اوضاع سیاسی بودند و آراء و افکار خود را بدون پروا در مجلس و رسانه‌ها بیان می‌کردند. وی پس از پایان دوره اول مجلس شورای اسلامی چون با روند اوضاع سیاسی کشور موافق نبود از شرکت در دوره دوم انتخابات خودداری کرد.<br />در همان سال‌ها وزارت علوم جمهوری اسلامی ایران از وی دعوت کرد عضویت هیأت علمی دانشگاه تهران را بپذیرد وی با استقبال از این دعوت در دانشکده الهیات و معارف اسلامی، گروه فلسفه و کلام اسلامی مشغول تدریس شد و سپس به گروه ادیان و عرفان همان دانشکده انتقال یافت. در سالهای بعد وی به رتبه دانشیاری و سپس رتبه «استاد تمام» ارتقاء یافت.<br />او در دانشکده الهیات، سالهای متمادی در رشته‌های کلام تطبیقی، تاریخ ادیان تطبیقی و عرفان تطبیقی (یهودیت، مسیحیت، اسلام، بودیسم و هندوئیسم) در مقطع کارشناسی ارشد و دکتری تدریس کرد. راهنمائی و یا مشاوره ده‌ها رساله کارشناسی ارشد و دکتری در دروس تخصصی یاد شده را بر عهده گرفت.مجتهد شبستری در سال 1376 کتاب «هرمنوتیک، کتاب و سنت» را منتشر کرد وی قبلاً بخشی از موضوعات این کتاب را برای دانشجویان کارشناسی ارشد دانشکده الهیات تدریس کرده بود. با نشر این اثر به زبان فارسی، چشم‌انداز جدیدی برای پژوهشگران علوم دینی و خصوصاً دانشوران حوزۀ علمیه قم گشوده شد و آنان با موضوعی بسیار مهم یعنی نسبت کتاب و سنت ــ که همیشه دو منبع اصلی علوم اسلامی بوده‌اند ــ با هرمنوتیک جدید برای اولین‌بار، آشنا شدند.<br />در سالهای بعد کتابها و مقالات متعددی در این باب نوشته شد آراء وی نیز مورد مخالفت‌ها و موافقت‌های زیاد قرار گرفت امّا بالاخره هرمنوتیک جدید جای خود را در ادبیات دینی معاصر ایران باز کرد. وی تحقیقات و مباحث خود را برای روشن‌تر ساختن نظریاتی که مطرح کرده بود همچنان ادامه داد و در سالهای پسین کتابهای «ایمان و آزادی»، «نقدی بر قرائت رسمی از دین» و «تأملاتی در قرائت انسانی از دین» را منتشر کرد که هر کدام از آنها به گونه‌ای به همان مسئله پرداخته‌اند.<br />وی در بیست سال اخیر ارتباط علمی و فلسفی خود با جهان غرب را همواره حفظ کرده و در سمینارها و کنفرانس‌های بین‌المللی متعدد که به مباحث الهیات تطبیقی و یا گفتگوهای میان ادیان مرتبط است شرکت نموده و در آنها سخنرانی کرده است.<br />مجتهد شبستری در 5 سال اخیر بنا به دعوت دانشگاه وین (اتریش) و دانشگاه بن (آلمان) نظرات خود در باب نسبت متون دینی اسلام با هرمنوتیک جدید و نسبت اسلام دموکراسی و حقوق بشر را برای دانشجویان رشته‌های اسلام‌شناسی و حقوق آن دانشگاه‌ها به صورت درس گفتارهای فشرده (Vorlesung) تدریس کرده است.<br />از وی مقالات متعددی به زبانهای آلمانی و عربی در مجله‌های تخصصی اروپایی و عربی منتشر شده است. صاحب‌نظران متعددی مقالات او را به آلمانی و انگلیسی و عربی و ترکی ترجمه و منتشر کردند و یا بر افکار او نقد نوشته‌اند بیشتر این مقالات را می‌توان در سایت‌های اینترنتی به دست آورد.در سال 1385 که موج بازنشسته کردن استادان دگراندیش دانشگاههای ایران راه افتاد با اینکه 19 سال بیشتر از خدمت رسمی مجتهد شبستری در دانشگاه تهران سپری نشده بود و او تنها استاد تمام گروه ادیان وعرفان دانشکدۀ الهیات دانشگاه تهران بود و گروه آموزشی نیاز مبرم به حضور او را اعلام کرده بود وی را مشمول بازنشستگی اجباری سنی کردند. پس از بازنشستگی، دو دانشگاه‌ از آلمان و اتریش جهت تدریس از وی دعوت به عمل آوردند ولی او به علت وضعیت نامساعد مزاجی آن دعوت‌ها را نپذیرفت.در سال 1386 آخرین نظریات وی در باب هرمنوتیک متون دینی اسلامی (قرآن) به صورت یک مقالۀ مفصل با عنوان «قرائت نبوی از جهان» و یک مصاحبه با عنوان «هرمنوتیک، تفسیر دینی جهان» در شمارۀ 6 فصلنامۀ مدرسه منتشر شد که مخالفتها و موافقت‌های دامنه‌داری را برانگیخت.<br />در این مقاله و مصاحبه برای اولین بار وی این نظر را را مطرح کرد که قرآن کریم، «کلام نبوی» پیامبر اسلام است و محصول وحی است و نه خود وحی، قرائتی است توحیدی از جهان در پرتو وحی. بحثها و چالشهای انگیخته شده پیرامون این نظریه همچنان ادامه دارد. نظرات مجتهد شبستری در باب این موضوع در مقالات «قرائت نبوی از جهان» شمارۀ 1، 2، 3، 4، 5 در سایت اینترنتی دائرة ‌المعارف بزرگ اسلامی منتشر شده و ادامۀ آنها نیز منتشر خواهد شد.مجتهد شبستری از آغاز تأسیس دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی عضو شورای علمی این دائرة المعارف بوده و مقالات متعددی از وی در این دائرة‌المعارف به چاپ رسیده است.<br />برنامه ي تفصيلي جايزه ي صدر از بيست و دوم مهرماه جاري به تدريج در اين وبلاگ منتشر خواهد شد و با اين نشاني سپاسگذار نظرات دوستان خواهد بود :<br /><a href="mailto:sadrpresent@gmail.com">sadrpresent@gmail.com</a></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6135831274163032370-5762325545322051466?l=sadrpresent.blogspot.com' alt='' /></div>انجمن فرهنگي صدرhttp://www.blogger.com/profile/09705868333544403417noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-6135831274163032370.post-85878820160827385802008-10-04T13:33:00.004+02:002008-10-11T10:37:47.460+02:00<div style="DIRECTION: rtl" align="justify" face="tahoma"></div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify"></div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">بعد ثمانين عاما من ولادة الامام السيد موسي الصدر و بمناسبة مضي احدي عشر الف يوما علي تغييبه (ثلاثين عاما) تقدم لجنة السيد موسي الصدر الثقافية جائزتها السنوية الاولي الي المفكر الديني الايراني <strong>محمد مجتهد شبستري</strong> لنشاطاته الثقافية في الدفاع عن كرامة الانسان و حريته بمؤلفاته و خطاباته . </div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">و جاء في بيان اللجنة انه كان يرافق الامام الرؤيوي المغيب موسي الصدر في رؤيته الي الانسان و حقوقه و كرامته و سيادته و رغما من الضغوط المتزايد علي المفكرين المعارضين من جانب الحكومة الايرانية كان دائما من المفكرين الذين يرفضون القبول بخنق الحريات، و إخراس الأصوات التي تحتج على الانتهاكات و يدافعون عن حقوق الإنسان.</div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">و اعتبر البيان الامام السيد موسى الصدر من كبار المفكرين المجددين الذين انخرطوا في العمل من اجل الانسان وخيره ومن اجل اعمار الارض و لم يكتف بالتنظيرات والكلام المجرَّد بل نزل الى ارض الواقع وسعى الى ترجمة الرسالة الدينية الى الحياة وجاهد الامام من اجل احقاق واعادة الكرامة الى الانسان .</div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">و اضاف : " فقد كان من اوائل الذين ساهموا في اطلاق الحوار الاسلامي المسيحي في لبنان وكان يعمل دائما علي اساس "الدعوة الى الله والخدمة للانسان، وهما وجهان لحقيقة واحدة" كما صرح به في خطبته بكنيسة الكبوشيين، قبيل اندلاع الحرب الاهلية في لبنان واعلن ان "الاديان كانت واحدة، لان المبدأ الذي هو الله واحد. والهدف الذي هو الانسان واحد. وعندما نسينا الهدف وابتعدنا عن خدمة الانسان، نبذنا الله وابتعد عنا فاصبحنا فرقا وطرائق قددا، والقى بأسنا بيننا فاختلفنا ووزعنا الكون الواحد، وخدمنا المصالح الخاصة، وعبدنا آلهة من دون الله، وسحقنا الانسان فتمزق" مما يعني ان الايمان باللّه لا يكون حقيقيا الا اذا سبقه الايمان بأن الدين جعل لخدمة الانسان، لا الانسان لخدمة الدين، وبأن الدين الذي لا يرفع من شأن الانسان وكرامته ليس دينا الهيا ..."</div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify"></div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify"><strong>وحسب بيان اللجنة التي شكَلها مجموعة من الباحثين و الصحافيين من ايران و لبنان ، ان هذه الجائزة يمنح سنويا لاحد من المفكرين الناشطين في مجال حقوق الانسان و الدين الانساني العقلاني المتسامح ليحيي نهج الامام الرؤيوي الي ان يعيده الله الينا بسلامة و عافية</strong> . </div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify"></div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify"><strong><span style="color:#ff0000;">نبذة من حياة محمد مجتهد شبستري</span></strong> </div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify"></div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">ولد محمد مجتهد شبستري في مدينة تبريز الايرانية سنة 1936 ثم التحق بالحوزة العلمية في مدينة قم لدراسة العلوم الشرعية التقليدية في مدارسه و كان الشبستري من الطلبة المهتمين بدراسة الفلسفة و العرفان .</div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">وكان هناك بصفة خاصة أستاذان كانا يباشران تدريس هاتين المادتين في ذلك الحين، وكانت لهما جاذبية خاصة على الطلاب آنذاك وهما العلامة طباطبائي الفيلسوف ومصنف كتاب تفسير معتبر للقرآن الكريم وآية الله روح الله الخميني من جهة ثانية، وهو الذي سيغدو قائد الثورة و"أب"الجمهورية الإسلامية في ما بعد ، كما كان يرافق الامام الرؤيوي المغيب السيد موسي الصدر في نشاطاته الفكري الراقية آنذاك .</div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">خلال السبعينات تسلم شبستري خطة إدارة المركز الإسلامي الشيعي لجامع الإمام علي بهمبورغ التي خلفه فيها من بعد الرئيس الإيراني السابق محمد خاتمي.</div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">وأثناء فترة إقامته بهمبورغ عمل شبستري بقوة على دعم الحوار المسيحي الإسلامي، ووسع من دائرة نشاطات الجامع بأن فتح أبوابه لكل المسلمين على مختلف مشاربهم.</div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">وإلى جانب ذلك تعلم اللغة الألمانية، وأصبح بإمكانه أن يواصل بصفة مكثفة متابعة الاهتمامات التي كان يغذيها منذ سنوات إقامته في قم بالفلسفة الغربية وعلم اللاهوت المسيحي، البروتاستنتية منها على وجه الخصوص.</div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">اهتم شبستري بدراسة اللاهوت المسيحي خصوصا البروتستانتي منه,وقد ركز دراسته على علماء لاهوت مثل باول تيليش وكارل بارت وكارل رانر وكذلك على الفكر الفلسفي لكل من عمانوئيل كنط وفيلهلم ديلتهاي وهنس غيورغ غادامر.</div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">و متزامنا مع سقوط الشاه عاد شبستري في سنة 1979 إلى إيران و انتخب سنة 1979 نائبا في البرلمان الايراني ولكنه سرعان ما اعتزل العمل السياسي لصالح الدراسة والتدريس الاكاديمي, وانتقل من كونه مدافعا عن الثورة الاسلامية الى منتقدا لبعض الممارسات والافكار التي كان يدافع عنها.</div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">نشرعن شبستري كتب و مقالات في الدفاع عن ضرورة الاعتراف غير المشروط بحقوق الإنسان العالمية وبالديمقراطية دون استناد في ذلك إلى مرجعية الإسلام إو استقاءها منه، أو محاولة تشذيبها عن طريقه مؤكدا في كل مؤلفاته علي انه "لا بد أن تكون الحرية الباطنية للإنسان مرتبطة أيضا بحرية خارجية. ذلك أن القرار الباطني الذي يعقد به المرء التزامه تجاه الله لا يمكن أن يكون مفروضا من الخارج" </div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">و من اهم مؤلفاته : "هرمنيوطيقا، الكتاب و السنة" ، "الانسان و الحرية" ، و اخيرا "القرائة النبوية من الحياة".</div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">و بعد وصول احمدي نجاد الي السلطة منع شبستري عن نشاطه العلمي بجامعة طهران التي كان يشغل شبستري كرسي أستاذ محاضر في الفلسفة الإسلامية فيها منذ سنة 1985كما كثر و لايزال الضغوط علي الكثير من المفكرين الاصلاحيين في ايران .</div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify"></div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify"></div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify"> </div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6135831274163032370-8587882016082738580?l=sadrpresent.blogspot.com' alt='' /></div>انجمن فرهنگي صدرhttp://www.blogger.com/profile/09705868333544403417noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-6135831274163032370.post-43420905301767028292008-08-07T13:24:00.006+03:002008-08-07T13:38:19.730+03:00<div style="DIRECTION: rtl;font-family:tahoma;" align="justify" ><span style="font-size:85%;">بخشی از سخنرانی امام موسی صدر که به مناسبت ترور<strong> كامل مروه</strong> روزنامه نگار لبنانی ایراد شده است. متن پیش رو از روزنامه الحیات به تاریخ 31/5/1966 مطابق با ۱۰ خرداد ۱۳۴۵ ترجمه شده است:</span></div><div style="DIRECTION: rtl;font-family:tahoma;" align="justify" ><span style="font-size:85%;"></span> </div><div style="DIRECTION: rtl;font-family:tahoma;" align="justify" ><span style="font-size:85%;"></span> </div><div style="DIRECTION: rtl;font-family:tahoma;" align="justify" > </div><div style="DIRECTION: rtl" align="justify" face="tahoma"><span style="font-size:85%;"></span></div><div style="DIRECTION: rtl" align="justify" face="tahoma"></div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify"></div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">آزادی برترین ساز و كار فعال كردن همه توانایی ها و ظرفیت های انسانی است. </div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">هیچ كس نمی تواند در جامعه محروم از آزادی خدمت كند، توانایی هایش را پویا و موهبت های الهی را بالنده سازد. </div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">آزادی یعنی به رسمیت شناختن كرامت انسان و خوش گمانی نسبت به انسان؛ حال آنكه نبود آزادی یعنی بدگمانی نسبت به انسان و كاستن از كرامت او. </div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">كسی می تواند آزادی را محدود كند كه به فطرت انسانی كافر باشد. فطرتی كه قرآن می فرماید: «فطرت الله التی فطرالناس علیها» فطرتی كه پیامبر باطنی و درونی انسان است. </div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">آزادی حق روزنامه نگار است، كه جامعه اش باید به او پیشكش كند. </div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">آزادی خدمتی است به روزنامه نگار تا كار خود را به انجام رساند و خدمتی است به جامعه تا همه چیز را بداند. </div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">صیانت از آزادی ممكن نیست مگر با آزادی. </div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">... برای آنكه نظر روزنامه نگار خیرخواهانه، صادقانه و بی شائبه باشد، بر جامعه است كه برای او آزادی را تامین و خاطر آسوده را تضمین كند، تا تحت تاثیر زرق و برق ها و انواع فشارها قرار نگیرد. با چنین تمهیداتی جامعه هم منتفع خواهد شد. </div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">با چنین سازوكاری جامعه خود نیز خدمت می كند، نقش حقیقی خویش را ایفا می كند و از توان جهادگران خود بارور و بهره مند می شود. </div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">به راستی كه آزادی والاترین شیوه برای شكوفا كردن قابلیت ها، ظرفیت ها و استعدادهای جامعه است و چنین حقی با آزادی ادا می شود.</div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">برادران، روزنامه نگار نباید مورد اهانت و تحت فشار قرار گیرد، نباید به فقر و نداری بیفتد و نباید در معرض تهدید و ترور واقع شود.ترور بدترین و شكست خورده ترین روش برای نیل به هدف است، حال این هدف هرچه باشد. </div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">پیامبر خدا می فرمود ایمان، خونریزی را مهار می كند. و نیز می فرمود مسلمان حیله گری نمی كند، دستاورد آن هرچه باشد. </div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">مسلم بن عقیل در كوفه از ترور عبیدالله بن زیاد سر باز زد، هر چند می توانست دور از دسترس دیگران او را در خانه ای بكشد. مسلم از ترور روی می گرداند و با این كار مسئولیت های بسیار و نتایج ناگواری را كه یكی از آنها كشته شدن امام حسین بود، به جان می خرد. </div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">هدف هر چند بزرگ باشد، نمی تواند توجیه گر ترور باشد. </div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">فریبكاری و ناجوانمردی و ترور از دیدگاه دین در نظر وجدان و در منطق انسان جرم است.ترور بازتاب های خطرناكی در جامعه دارد كه ابعاد آن قابل محاسبه و پیش بینی نیست. </div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">جامعه اسلامی دینی كه رسول نور و رحمت، منشاء خدمت و تعامل مثبت با مردم و پذیرای همه مسئولیت ها بود پس از ترورهایی كه دامان خلفای آن و در طلیعه همه، امام علیع را در محراب عبادت گرفت، رو به ضعف و سستی نهاد. </div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">این ترورها سمت و سوی خلافت را از راه مستقیم منحرف ساخت. خلیفه در حریم های بسته جای گرفت و از دسترس مردم دور شد. </div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">خلافت به سلطنتی وحشی و حكمران به مالك الرقاب تبدیل شد.بیت المال مسلمانان به خزانه حاكم و ارتش مدافع وطن به گارد شخصی امیرحاكم تغییر ماهیت داد. </div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">ترور، حاكمان و رهبران را از دسترس مردم دور می كند، رهبران را به انزوا می راند و خیرخواهان جامعه را از مردم می گیرد. </div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">در این فاصله گرفتن از جامعه خطری بنیادین نهفته است. زیرا حاكمان به طور مستقیم از وضع و حال مردم آگاه نمی شوند، شكایت های آنان را نمی شنوند، گم گشتگان جامعه هدایت نمی شوند و منحرفان به راه راست برگردانده نمی شوند. </div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">زمامداران بیرون از متن جامعه در معرض تملق و چاپلوسی واقع می شوند و راه بر كسانی كه اشتباهات آنان را بكاوند و بنمایانند بسته می شود و به این طریق به انحراف، سركشی و استبداد سوق داده می شوند. این فاصله در دل های مردم تصوری وهم آلود و ابهام آمیز ایجاد می كند، به طوری كه مردم حاكمان را تافته ای جدا بافته می دانند و به آنان گمان بد برند یا از آنها بتی سازند كه به جای خدا پرستش شوند. </div><div style="DIRECTION: rtl; FONT-FAMILY: tahoma" align="justify">در هر دو حالت اعتماد عمومی از بین می رود، شهروندان تحقیر می شوند و محكوم و زیردست تلقی می شوند. حاكم سرور و ارباب به حساب می آید و در هر دو حالت انحراف پیش می آید. </div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/6135831274163032370-4342090530176702829?l=sadrpresent.blogspot.com' alt='' /></div>انجمن فرهنگي صدرhttp://www.blogger.com/profile/09705868333544403417noreply@blogger.com0